Συνέντευξη: Παναγιώτης Κολιόπουλος

Στο παρόν τεύχος του περιοδικού μας, έχουμε την τιμή να φιλοξενούμε τον κ. Παναγιώτη Κολιόπουλο, έναν καταξιωμένο επαγγελματία στον χώρο της Ψύξης, ο οποίος μέσα από τη μακρά πορεία του μας ταξιδεύει στην εξέλιξη ενός ιδιαίτερα σημαντικού Τεχνικού Επαγγέλματος. Από τα πρώτα του βήματα ως Ψυκτικός μέχρι τις σύγχρονες τεχνολογικές προκλήσεις, θα μας διηγηθεί πώς ξεκίνησε, ποιες ήταν οι βασικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε, αλλά και τις αξέχαστες στιγμές που σημάδεψαν την καριέρα του. Μέσα από τις εμπειρίες και τις γνώσεις του, θα έχουμε την ευκαιρία να κατανοήσουμε πώς έχει αλλάξει ο κλάδος με τα χρόνια, πώς η νομοθεσία επηρέασε την καθημερινή πρακτική, αλλά και τι συμβουλές θα έδινε στους νέους που σήμερα ξεκινούν στον χώρο αυτό.

Συνέντευξη στην Όλγα Βρυώνη

Κυρία Βρυώνη, αρχικά θέλω να σας ευχαριστήσω για την τιμή που μου κάνετε και μου δίνετε την ευκαιρία να εκφράσω τις απόψεις μου για την πορεία του κλάδου μας, μέσω ενός έγκριτου περιοδικού “Ο ΨΥΚΤΙΚΟΣ” που ενημερώνει σε τεχνικά θέματα που μας αφορούν άμεσα και αποτυπώνονται στις σελίδες του, και μένουν και για τους νεότερους Ψυκτικούς που θα τα χρειαστούν στην πορεία τους.
Επίσης αναφέρεστε πολύ εύστοχα, και είναι προς τιμήν σας και σε πολιτισμικά θέματα που αφορούν τους αρχαίους προγόνους μας, δίνοντας μια άλλη διάσταση των περιεχομένων του περιοδικού σας.

Είναι γνωστό ότι πολλοί συγγραφείς Έλληνες και ξένοι, έχουν αναφερθεί στον πολιτισμό των Αρχαίων Ελλήνων που τους διέκρινε, και τον μετέδωσαν απλόχερα σε όλο τον κόσμο.

Εμείς σαν Έλληνες υποκλινόμαστε για τον πολιτισμό τους, αλλά και για την ΤΕΡΑΣΤΙΑ κληρονομιά που μας άφησαν, που μέσω αυτής ανέδειξε την μικρή μας Ελλάδα, σε μια μεγάλη και υπερήφανη χώρα.

Κε Κολιόπουλε ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, πότε και πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με την ψύξη, και ποιο ήταν το κίνητρο που σας οδήγησε σε αυτό το επάγγελμα;

Ως απάντηση στο ερώτημά σας, θα σας έλεγα ότι πρέπει να γυρίσω το χρόνο κατά 68 χρόνια πίσω. Ήμουν μόλις 14ων ετών όταν πρωτοξεκίνησα να ασχολούμαι με τον χώρο της Ψύξης. Σήμερα είμαι 82 και συνεχίζω να είμαι ενεργός σε καθημερινή βάση, κυρίως στο γραφείο πλέον, για προσφορές, τεχνικές εκθέσεις κοστολόγια νέων έργων, με νέα σύγχρονα συστήματα μικρής ενεργειακής κατανάλωσης και αντλίες θερμότητας.

Η πρώτη επαφή με την ψύξη ήταν, όταν πήγα ως βοηθός Ψυκτικός σε μια γερμανική αντιπροσωπεία την BOSCH στο service των οικιακών ψυγείων.

Εκεί μου δόθηκε η ευκαιρία να δω από κοντά, πως αλλάζουν έναν συμπιεστή 1/5 ή 1/6 του ίππου (HP) ή επισκεύαζαν μια απώλεια και έβαζαν ένα φιαλίδιο FREON 12 τότε, 500ων γραμμαρίων.

Με την ανακυκλοφορία του στο κύκλωμα, στην αλλαγή φάσης από υγρό σε αέριο, άρχισε το ψυγείο εσωτερικά να ιδρώνει στην συντήρηση και να παγώνει στην κατάψυξη και σε λίγες ώρες, να μας προσφέρει ένα δροσερό ποτήρι νερό να πιούμε που είχε βάλει ο μάστορας για δοκιμή και από +25°C το πήγε στο +7°C και στην κατάψυξη ανοίγοντας την πόρτα, έβγαζε καπνούς και η θερμοκρασία ήταν στο –18°C, μια θερμοκρασία που μπορούσε να διατηρήσει τα ευπαθή προϊόντα σε άριστη κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Σημειωτέο ότι τις θερμοκρασίες τις κατέγραφε, Γερμανός Μηχανολόγος Ψυκτικός Μηχανικός της BOSCH, σε ειδικό έντυπο στο service που ήταν και ο υπεύθυνος του τμήματος.

Εμένα αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο από όλα με την μικρή εμπειρία και το φτωχό μου μυαλό, ήταν το ψυκτικό υγρό, που με τις ιδιότητες που έχει αλλάζοντας μορφή και σύσταση, μπορεί να παράγει ψύξη και θέρμανση ταυτόχρονα και σε μικρό σχετικά χρόνο.

Τελικά απεδείχθη ότι δεν ήταν ένα απλό υγρό, αλλά μια σπουδαία επιστημονική ανακάλυψη.
Αυτός ήταν ένας από τους λόγους που αγάπησα και αγαπώ το επάγγελμα της ψύξης, περνώντας από όλα τα στάδιά του, διότι είναι ένα σημαντικό πολυτεχνικό επάγγελμα.

Αργότερα μάθαμε στις σχολές τον ψυκτικό κύκλο και το ενθαλπικό διάγραμμα του MOLLIER καθώς και τον Αμερικανό μηχανικό εφευρέτη του κλιματισμού WILLIS CARRIER το 1902.

Πώς ήταν η εικόνα του επαγγέλματος του Ψυκτικού όταν ξεκινήσατε και ποια ήταν τότε τα βασικά ψυκτικά μηχανήματα και συστήματα που χρησιμοποιούσατε;

Τα βασικά ψυκτικά μηχανήματα τότε, ήταν ανοιχτού τύπου, με ιμάντες μετάδοσης κίνησης από ηλεκτροκινητήρες, ή με compler σύζευξης αξόνων των συμπιεστών με τους ηλεκτροκινητήρες.
Αυτή η σειρά ήταν για τους πολύ μεγάλους συμπιεστές ανοιχτού τύπου V εμβολοφόρους και για τους κοχλιωτούς συμπιεστές τύπου screw, που ήταν μεγάλης ιπποδύναμης από 50 έως και 500 ίππους, με ψυκτικό μέσο το R–22 και το R–717 (αμμωνία).

Το χαρακτηριστικό αυτών των μεγάλων συμπιεστών ήταν η χρονοβόρα και δύσκολη επισκευή τους που έπρεπε να κάνουν οι Ψυκτικοί, να τους ανοίγουν να τους πηγαίνουν σε ρεκτιφιέ επιφανείας για λείανση των VALV PLAT (βαλβιδοφόρων πλακών) καθώς και επισκευές στροφάλων, και κατασκευή κουζινέτων βάσεως σε μηχανουργεία.

Γενικά η αποστολή των συναδέλφων σε αυτές τις εφαρμογές και ιπποδυνάμεις ήταν πολύ επίπονες και κουραστικές.

Ποια υλικά, εργαλεία και ψυκτικά υγρά χρησιμοποιούσατε την εποχή που ξεκινήσατε και πώς διαφέρουν σε σχέση με αυτά που χρησιμοποιούνται σήμερα;

Τα ψυκτικά υγρά που επικρατούσαν τότε, ήταν το FREON 12 για την βιομηχανική ψύξη στους θαλάμους συντήρησης και το FREON 22 για τη συντήρηση και κατάψυξη, αλλά καταργήθηκαν, εκτός από την αμμωνία που συνεχίζει και θα χρησιμοποιείται για πάντα, λόγω της μηδενικής επιβάρυνσης που έχει στην επιβάρυνση του θερμοκηπίου.

Συγκεκριμένα, το G.W.P (GLOBAL WARMING POTENTIAL) της αμμωνίας είναι, 0 (μηδέν) σε σχέση με το FREON 22 που ήταν στους 4.200 G.W.P.

Πώς ήταν μια τυπική μέρα στη δουλειά σας ως Ψυκτικός εκείνη την εποχή και ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζατε, ιδιαίτερα σε σχέση με τις καιρικές συνθήκες ή την προσβασιμότητα στον χώρο εργασίας;

Στην εποχή που δεν υπήρχαν τα διαγνωστικά εργαλεία η προσέγγισή μας βασιζόταν στην εμπειρία και το ένστικτο. Για παράδειγμα, όταν ψάχναμε διαρροές σε ένα κύκλωμα FREON τις εντοπίζαμε σε πρώτο στάδιο, διά γυμνού οφθαλμού όπως λέμε, βλέποντας τις κηλίδες λαδιού και σκόνες στα condenser ή στις συνδέσεις, και σε δεύτερο στάδιο το σφουγγάρι με την σαπουνάδα.

Τώρα υπάρχουν οι σύγχρονες ηλεκτρονικές λυχνίες ανίχνευσης που έχουν οι συνάδελφοι, που βρίσκουν απώλειες και ενός γραμμαρίου το μήνα, όπως μας βεβαιώνουν και οι προμηθευτές της αγοράς.

Μια τυπική μέρα στην δουλειά μας, εκείνη την εποχή, ήταν πολύ δύσκολη, ειδικά το καλοκαίρι με την πολλή ζέστη στις ταράτσες των κτιρίων, και την κούραση από τη χειρωνακτική δουλειά. Η κούραση, βέβαια, υπάρχει και σήμερα, όμως τότε τα πράγματα ήταν πιο απαιτητικά, γιατί δεν υπήρχαν διαθέσιμα ανταλλακτικά όπως σήμερα. Έπρεπε να κάνουμε τις επισκευές επιτόπου, με ό,τι μέσα είχαμε, για να δώσουμε λύση στον πελάτη. Δεν υπήρχαν εύκολες λύσεις ή έτοιμα υλικά, όλα στηρίζονταν στην εμπειρία και την εφευρετικότητα.

Θυμάστε κάποια ιδιαίτερα δύσκολη, αστεία ή πρωτότυπη εμπειρία από τη δουλειά σας ως Ψυκτικός, ίσως κάποια εγκατάσταση που σας έχει μείνει αξέχαστη;

Ναι, μπορώ να αναφερθώ σε μια ευχάριστη εμπειρία που είχαμε σαν εταιρεία Climacom, όταν μας ανατέθηκε να κατασκευάσουμε ένα πολύ μεγάλο παγοδρόμιο στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο, για την τελετή παράδοσης της Ολυμπιακής Φλόγας στους αντιπροσώπους των 27 χωρών της Ευρώπης, ενόψει των Χειμερινών Αγώνων.

Ήταν ένα έργο πολύ υψηλών απαιτήσεων, αλλά το είχαμε μελετήσει και σχεδιάσει σωστά μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια. Είχαμε μάλιστα προβλέψει και δεύτερο ψύκτη γλυκόλης για εφεδρεία, κάτι που μας έδωσε πλεονέκτημα και πλειοδοτήσαμε στον διαγωνισμό, κερδίζοντας ακόμα και μια καναδική εταιρεία ειδική στα παγοδρόμια, την ICE RINGS COMPANY.

Το παγοδρόμιο περιλάμβανε και έναν «παγοδιάδρομο» μήκους 150 μέτρων και πλάτους 2 μέτρων, που ξεκινούσε από την είσοδο του Σταδίου και κατέληγε στο κεντρικό παγοδρόμιο. Κατά την έναρξη της τελετής, η Ελληνίδα πρωταθλήτρια Ευρώπης, η κ. Δεβετζή, διέσχισε τον παγοδιάδρομο με παγοπέδιλα, κρατώντας ψηλά την ελληνική σημαία. Ήταν μια πολύ δυνατή στιγμή.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν όλα τα σώματα του στρατού – Πεζικό, Ναυτικό και Αεροπορία – με τις επίσημες παρουσίες των αρχηγών τους, καθώς και πλήθος κόσμου υπό τον ήχο των φιλαρμονικών, που παιάνιζαν τον Εθνικό μας Ύμνο. Το έργο πήγε εξαιρετικά, τόσο τεχνικά όσο και από άποψη αισθητικής και οργάνωσης. Είχε πολύ θετική απήχηση και ήταν τιμή μας που συμβάλαμε σ’ αυτή την τόσο σημαντική διοργάνωση. Για την εταιρεία μας ήταν μια στιγμή αναγνώρισης, αφού λάβαμε συγχαρητήρια από όλους τους επίσημους φορείς.

Έχετε βρεθεί ποτέ σε περιστάσεις όπου σας κάλεσαν την τελευταία στιγμή για να αντιμετωπίσετε μια επείγουσα βλάβη ή να «σώσετε την κατάσταση»;

Ασφαλώς. Είναι κάτι που συμβαίνει αρκετά συχνά και, θα λέγαμε, αποτελεί σχεδόν… ελληνική συνήθεια. Από παλιά μέχρι και σήμερα, μας καλούν την τελευταία στιγμή για να αντιμετωπίσουμε επείγουσες βλάβες ή να επέμβουμε ώστε να «σωθεί η κατάσταση». Το σημαντικό όμως είναι πως, παρά τις πιεστικές συνθήκες, πρέπει να διαθέτουμε την εμπειρία, την οργάνωση και τη διάθεση να ανταποκριθούμε άμεσα και αποτελεσματικά, προσφέροντας λύσεις ακόμα και στα πιο δύσκολα περιστατικά.

Πώς έχετε δει να εξελίσσεται ο κλάδος της ψύξης στην Ελλάδα με τα χρόνια και ποιες τεχνολογικές αλλαγές θεωρείτε ότι έχουν παίξει τον σημαντικότερο ρόλο σε αυτή την εξέλιξη;

Ο κλάδος της ψύξης έχει γνωρίσει ραγδαία εξέλιξη στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της ανάγκης για εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση των ρύπων.

Η χώρα μας, στο πλαίσιο ευρωπαϊκών οδηγιών και περιβαλλοντικών στόχων, είναι υποχρεωμένη να προχωρήσει στη χρηματοδότηση προγραμμάτων που προωθούν την αντικατάσταση των παλιών, ενεργοβόρων συστημάτων ψύξης και κλιματισμού με νέα, σύγχρονα και αποδοτικά μηχανήματα.

Οι μεγαλύτερες αλλαγές έχουν έρθει μέσα από την τεχνολογική πρόοδο στους συμπιεστές, τα ψυκτικά υγρά νέας γενιάς, τα συστήματα inverter, αλλά και τα συστήματα αυτοματισμού και απομακρυσμένου ελέγχου, που προσφέρουν καλύτερη απόδοση και μικρότερη κατανάλωση.

Πώς επηρέασε η νομοθεσία, ιδιαίτερα αυτή που αφορά τα ψυκτικά υγρά, την καθημερινή σας εργασία και τις πρακτικές σας ως Ψυκτικός;

Η νομοθεσία επηρέασε θετικά τον κλάδο μας, κυρίως μέσα από την εφαρμογή του RETROFIT στα ψυκτικά υγρά με υψηλό GWP, συμβάλλοντας σημαντικά στην προστασία του περιβάλλοντος.

Επίσης ωφέλησε οικονομικά τα εμπορικά καταστήματα του κλάδου μας διακινώντας μεγάλες ποσότητες νέων ψυκτικών υγρών και συνθετικών λαδιών, αντλιών ανάκτησης, αντλιών υψηλού κενού, δίνοντας την ευκαιρία στους συναδέλφους να δουλεύουν πιο άνετα και πιο παραγωγικά.

Τι συμβουλές θα δίνατε στους νέους ψυκτικούς που ξεκινούν σήμερα, και πιστεύετε ότι το επάγγελμα εξακολουθεί να έχει μέλλον;

Το επάγγελμα του Ψυκτικού όχι μόνο έχει μέλλον, αλλά εξελίσσεται συνεχώς με τις ανάγκες της εποχής, τις τεχνολογίες και την πράσινη μετάβαση. Γι’ αυτό και οι νέοι που ξεκινούν τώρα, αν δείξουν αγάπη και συνέπεια, μπορούν να χτίσουν μια καλή πορεία.

Όσο για το τι συμβουλές που θα έδινα στους νέους Ψυκτικούς, όπως είχα πει και σε μια παλιότερη συνέντευξη που είχα δώσει το 1990 στην εφημερίδα “Τα Νέα των Ψυκτικών” στον συνάδελφό σας Νίκο Ευσταθίου, θα τους πρότεινα να τηρήσουν ένα απλό αλλά ουσιαστικό τρίπτυχο:

Συνέπεια – Ποιότητα – Ειλικρίνεια

Κατά προτεραιότητα θα τους έλεγα την συνέπεια, να κάνουν πάντα ότι υπόσχονται στον πελάτη. Αν δεν μπορούν, καλύτερα να μην το πουν καθόλου.

Ο πελάτης εκτιμά τη συνέπεια και αυτή είναι που θα τον κάνει να σε ξαναφωνάξει και να σε εμπιστευτεί διαχρονικά.

Ακολουθεί η ποιότητα της δουλειάς τους, που πρέπει να είναι πολύ σχολαστικοί και σίγουροι ότι την κάνουν σύμφωνα με τους κανόνες της Τέχνης και της Επιστήμης, σαν να ήταν για το δικό τους σπίτι, που σίγουρα δεν θα άφηναν καμία ατέλεια.

Όσο για την ειλικρίνεια, η λέξη το λέει από μόνη της.

Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς για τον εαυτό μας και για τον συνομιλητή μας, γιατί η ειλικρίνεια συμβαδίζει με τη διαφάνεια και το ήθος μας.

Αν κάποιος ακολουθήσει αυτές τις αρχές, έχει τα θεμέλια για μια σταθερή και αξιοπρεπή πορεία στον χώρο μας.

Τι θεωρείτε πως είναι το πιο σημαντικό που δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσει κανείς σε αυτή τη δουλειά, και αν είχατε την ευκαιρία να γυρίσετε πίσω στον χρόνο, θα επιλέγατε πάλι τον ίδιο επαγγελματικό δρόμο;

Το πιο σημαντικό σε αυτή τη δουλειά είναι να μην ξεχνάς ποτέ τον σεβασμό προς τον πελάτη και την ευθύνη που έχεις απέναντί του. Να είσαι τίμιος, συνεπής και να κάνεις τη δουλειά σου σωστά, με επαγγελματισμό, σαν να την έκανες για τον εαυτό σου.

Όσο για μένα, αν γύριζα τον χρόνο πίσω, θα διάλεγα ακριβώς τον ίδιο δρόμο. Η ψύξη ήταν και παραμένει το επάγγελμα που με γεμίζει και με κρατά ενεργό μέχρι και σήμερα.

Υπάρχει κάποια ιδιαίτερη επιτυχία ή στιγμή στην επαγγελματική σας πορεία ως Ψυκτικός, η οποία ξεχωρίζει για εσάς ως η πιο σημαντική και που σας έχει γεμίσει με αίσθημα υπερηφάνειας και ικανοποίησης; Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας τι την έκανε τόσο ξεχωριστή;

Για μένα, αλλά και για ολόκληρο τον κλάδο των Ψυκτικών στην Ελλάδα, μια από τις πιο σημαντικές και ξεχωριστές στιγμές ήταν το Πανευρωπαϊκό Συνέδριο Ψυκτικών που πραγματοποιήθηκε στο Ζάππειο Μέγαρο, στις 6 Νοεμβρίου 1992. Είχα την τιμή να συμβάλω σε αυτό μέσα από τη συνδικαλιστική μου δράση, και το θεωρώ κορυφαία στιγμή στην πορεία μου που με γεμίζει με αίσθημα υπερηφάνειας και απόλυτης ικανοποίησης.

Κε Κολιόπουλε, θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε θερμά για τον χρόνο και την προθυμία σας να μοιραστείτε μαζί μας τις πολύτιμες εμπειρίες και γνώσεις σας. Η μακρόχρονη προσφορά σας στον κλάδο της Ψύξης, καθώς και ο σημαντικός ρόλος σας ως Πρόεδρος του ιστορικού Σωματείου Σ.Ε.Ψ.Κ.Ε.Ε. (Σωματείο Επαγγελματιών Ψυκτικών & Κλιματιστικών Εγκαταστάσεων Ελλάδος) και ως πρώτος Πρόεδρος της Ο.Ψ.Ε., αποτελούν παράδειγμα αφοσίωσης και ηγεσίας για όλους τους επαγγελματίες του χώρου. Η συνέντευξή σας όχι μόνο φωτίζει την εξέλιξη του επαγγέλματος, αλλά και εμπνέει τις νέες γενιές Ψυκτικών να συνεχίσουν με πάθος και επαγγελματισμό.

Σας ευχόμαστε κάθε επιτυχία και δύναμη σε όλα τα μελλοντικά σας σχέδια.

Κυρία Βρυώνη, θα ήθελα κι εγώ με τη σειρά μου να σας ευχαριστήσω θερμά, εκφράζοντας την εκτίμησή μου τόσο στο πρόσωπό σας και την ιδιότητά σας, όσο και συνολικά στον κλάδο μας, τον οποίο υπηρετώ ως ο μεγαλύτερος σε ηλικία εν ενεργεία Ψυκτικός.